• Dotacje na rozwój firmy

    Skorzystaj z dotacji unijnych na rozwój Twojej firmy, możesz otrzymać dotacje na rozwój innowacyjnych produktów i technologii, tworzenie centrów badawczo-rozwojowych ...

    Czytaj dalej
  • Dotacje na założenie firmy

    Masz pomysł na założenie firmy, skorzystaj z dotacji unijnych, z których sfinansujesz zakup niezbędnego wyposażenia, oprogramowania, koszty marketingowe i koszty adaptacji pomieszczeń ...

    Czytaj dalej

poniedziałek, 20 listopada 2017

Zmiany w organizacji projektów POIR

with No comments 

 
2.1 POIR

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) po nowemu

W związku z nowelizacją tzw. ustawy wdrożeniowej, zostało wprowadzonych kilka istotnych zmian w organizacji konkursów m.in. dotyczących programu POIR (Program Operacyjny Inteligentny Rozwój) i tak:
  • zostanie powołany Rzecznik Funduszy Europejskich- wzorem PARP w którym aktualnie już funkcjonuje taka instytucja, rzecznik zostanie powołany również w pozostałych instytucjach pośredniczących uczestniczących w programie POIR czyli w: NCBIR i BGK. Rolą rzecznika będzie ingerencja w procesy wdrażania i usprawniania w obszarze realizacji poszczególnych programów operacyjnych, nie będzie on jednak ingerował w pojedyncze projekty;
  • zwiększy się rola ekspertów- zadania ekspertów zostaną rozszerzone, jak również zostanie określony dokładny zakres ich działań/obowiązków, a także system oceny i procedura wykreślenia z listy ekspertów;
  • procedura wyboru projektów ulegnie zmianie- dotyczyć to będzie rezygnacji z oceny formalnej w dotychczasowym kształcie, zostaną wprowadzone  jedynie trzy warunki formalne do spełnienia
    • kompletność wniosku,
    • form wniosku,
    • termin złożenia wniosku,   
  • jeśli instytucja pośrednicząca stwierdzi, że we wniosku są braki lub oczywiste pomyłki, może wezwać wnioskodawcę do ich uzupełnienia lub uzupełnić je samodzielnie i skierować dalej wniosek do oceny merytorycznej
  • kolejną nowością jest to, że wnioskodawca będzie miał możliwość uzupełniania i poprawiania wniosku praktycznie na każdym etapie oceny, oczywiście na wezwanie instytucji pośredniczącej  oraz zgodnie z zakresem wskazanym w danych kryteriach projektu
  • dzięki przekazywaniu wnioskodawcy na etapie oceny wniosku informacji o elementach dokumentacji wymagających poprawy i silniejszemu wykorzystaniu ekspertów, wnioskodawcy będą mogli się lepiej przygotować do panelu ekspertów oceniających projekt, co ma się przyczynić do większej skuteczności w aplikowaniu i poprawy jakości projektów
  •   zaświadczenia / dokumenty, które pochodzą z ogólnie dostępnych rejestrów będą pozyskiwane przez konkretne instytucje pośredniczące samodzielnie, bez udziału wnioskodawcy
  •  zmiany dotyczą również procedury odwoławczej i obejmują min. skrócony termin rozpatrzenia wniosku, możliwość wycofania protestu, czy możliwość wniesienia protestu przy braku spełnienia oceny formalnej
Powyższe nowości ustawowe zostały już pilotażowo wdrożone w dwóch konkursach: 
2.1 POIR (Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw) oraz 3.2.2. POIR (Kredyt na innowacje technologiczne), w --> pozostałych konkursach POIR będą systematycznie wprowadzane. Najbliższy rok będzie poligonem doświadczalnym dla wdrożenia przepisów w/w ustawy i życie pokaże na ile przyczynią się one do podniesienia skuteczności aplikowania i  jakości projektów.



piątek, 27 października 2017

Dotacje na innowacje na 80% czy 60%?

with No comments 

prace badawczo-rozwojowe

Dotacje na badania przemysłowe czy prace badawczo rozwojowe

Podczas rozmów z klientami często padają pytania o różnice między badaniami przemysłowymi, a pracami badawczo-rozwojowymi. Są to na tyle istotne pytania, że w zależności od kwalifikacji prac (jako badania przemysłowe, bądź prace badawczo-rozwojowe) zależy procentowa wysokość przyznawanych dotacji, zatem jaka jest różnica? 


Badania przemysłowe

Obejmują prace od koncepcji do pierwszych wyników laboratoryjnych, np. zbudowania modelu urządzenia, który tworzy się w celu zweryfikowania czy koncepcja jest możliwa do zrealizowania w praktyce i sprawdzenia podstawowej funkcjonalności. Badania przemysłowe są objęte wyższym ryzykiem niepowodzenia i w związku z tym przysługuje na nie do 80% dofinansowania które jest formą zachęty do podjęcia takich działań. 


Prace badawczo rozwojowe

Oznaczają działania nad rozwojem istniejących rozwiązań w celu stworzenia prototypu, nowej wersji produktu i objęte są mniejszym ryzykiem niepowodzenia, ponieważ rozwijamy istniejące już produkty lub technologie, zatem dofinansowanie do tego typu prac wynosi maksymalnie do 60% kosztów kwalifikowanych. 
Pełne definicje pojęć: badania przemysłowe, prace badawczo rozwojowe,  można znaleźć w ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Zasadach finansowania nauki --> TUTAJ.

Trzeba mieć na uwadze, że aby otrzymać dofinansowanie w wyżej wymienionej wysokości należy zaplanować szerokie rozpowszechnienie wyników badań przemysłowych/ prac badawczo rozwojowych i/lub efektywną współpracę partnerską w ramach projektu Dotacja na badania przemysłowe i prace badawczo rozwojowe może być przeznaczona do sfinansowania zarówno tzw. 'miękkich' kosztów osobowych tj: wynagrodzenia, zlecenia, dzieła, jak również zakupy wyposażenia, aparatury, oprogramowania i koszty pośrednie związane z prowadzonymi pracami B+R.

Oczywiście należy pamiętać również o tym, że aby projekt inwestycyjny kwalifikował się jako projekt B+R musi przede wszystkim wpisywać się w --> Krajowe Inteligentne Specjalizacje lub regionalne inteligentne specjalizacje (które są określone w regionalnych planach inwestycyjnych każdego województwa) w zależności od tego, czy aplikuje się do konkursu krajowego, czy regionalnego.



poniedziałek, 16 października 2017

Jak zaplanować dotację unijną

with No comments 
dotacje na rozwój firmy 2017

Przedsiębiorcy rozpoczynający swoją przygodę z dotacjami unijnymi czasami spodziewają się, że dotacja pokryje koszty całości inwestycji. Niestety nic bardziej mylnego, ponieważ dotacja unijna wesprze finansowanie projektu inwestycyjnego, ale pod warunkiem, że przedsiębiorca włoży w inwestycję część środków własnych lub pochodzących z kredytu, a jak to działa, o tym poniżej.
 

Montaż finansowy pod dotacje unijne

Dotacja jest bezzwrotnym dofinansowaniem projektu, a kwota dotacji wynika z  intensywności dofinansowania danego konkursu (np. 45%, 50%, 70%) w odniesieniu do kosztów kwalifikowanych projektu i najczęściej jest wypłacana w formie refundacji, np. po zakończeniu danego etapu. W niektórych projektach badawczo-rozwojowych z programu POIR (Program Operacyjny Inteligentny Rozwój) istnieje możliwość zaliczkowania, każdorazowo należy sprawdzić to w dokumentacji konkursowej.

Projekty unijne w obecnej perspektywie (2014-2020) mają najczęściej taką konstrukcję, że jeżeli ktoś planuje dofinansowanie swojego np. innowacyjnego pomysłu/projektu, to musi posiadać, albo własne środki, albo zdolność kredytową do sfinansowania większości kosztów kwalifikowanych, w niektórych konkursach może sfinansować wkład własny np. z pożyczki od trzeciej firmy.  Trzeba mieć świadomość tego, że kwota dotacji jest obliczana w stosunku do kosztów kwalifikowanych netto projektu, bez VAT, a to oznacza, że przy planowaniu finansowania musimy uwzględnić posiadanie środków na jego pokrycie, oczywiście przy założeniu że nie występujemy o zwrot VAT. Przykładowy montaż finansowy projektu pokazałem poniżej.




 I tutaj parę uwag tytułem wyjaśnienia:
  •     w powyższym przykładzie projekt składa się z czterech etapów rozliczanych kwartalnie,   najczęściej etapy określa się w ujęciu kwartalnym, lub półrocznym
  •     etapy powinny stanowić skończoną całość możliwą do zweryfikowania (np. zakup aparatury, oprogramowania, prace remontowe pomieszczeń)
  •     przy planowaniu finansowania trzeba wziąć pod uwagę, że rozliczenie każdego etapu zajmuje 1-3 miesięcy , a projekt w tym czasie musi posuwać się do przodu, będąc nadal finansowanym ze środków własnych
  •     jeżeli nie ma przewidzianych w projekcie zaliczek, to własne środki potrzebujemy już na starcie
  •     końcowa płatność jest dokonywana dopiero po zrealizowaniu wszystkich zadań, co oznacza, że końcówkę projektu też będziemy musieli sfinansować z własnych środków
  •     jak widać w przedstawionym przykładzie, przy 50% finansowaniu i założeniu, że nie występujemy o zwrot VAT powinniśmy planować wkład własny na ok. 80% kosztów kwalifikowanych, w przypadku, a kiedy planujemy zwrot VATu wkład własny będzie niższy o ok. 15%
  •     dobrze jest planować ostatnią transzę jako relatywnie niską, dzięki temu otrzymamy większość refundacji przed zakończeniem projektu
Podsumowując, kiedy planujemy budżet pod projekty unijne np. z programu POIR, zawsze będziemy potrzebowali wkładu własnego do sfinansowania większości kosztów kwalifikowanych, a bezzwrotną dotację otrzymamy czasami w formie zaliczki i zawsze refundacji całości lub etapów projektu. Więcej nt. finansowania projektów dotacyjnych znajdziesz -->TUTAJ.



środa, 4 października 2017

4 możliwości dofinansowania- dotacje na innowacje

with No comments 

dotacje unijne na innowacje

Dotacje na innowacje POIR (Program Operacyjny Inteligentny Rozwój)

Poniżej przedstawiamy praktyczny film skierowany do różnych grup przedsiębiorców planujących wdrożenie usprawnień technicznych. Film w krótki i przystępny sposób przedstawia możliwe cztery drogi dofinansowania innowacji w firmach dla następujących działań:
  • badania przemysłowe, prace badawczo rozwojowe np. budowa prototypu urządzenia
  • inwestycje w infrastrukturę B+R np. laboratorium
  • wdrożenie wyników badań w przedsiębiorstwie
  • tworzenie innowacyjnych produktów


 
Jeżeli masz jakieś pytania odnośnie możliwości wdrożenia twoich projektów innowacyjnych, to skontaktuj się z nami, bądź prześlij nam ANKIETĘ.



wtorek, 3 października 2017

'Szybka ścieżka' dla MŚP na nowych warunkach

with No comments 
szybka ścieżka 2017

 

Szybka ścieżka NCBIR i nowe udogodnienia

Ruszyła nowa edycja konkursu  w ramach POIR Działanie 1.1 "Projekty B+R przedsiębiorstw", Poddziałanie 1.1.1 "Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa" organizowanego przez NCBR pod popularną nazwą „Szybka ścieżka NCBR”. Wnioski można już składać od 2.10 do 29.12.2107 r.   Na realizację tej edycji konkursu NCBR przeznaczył pokaźną kwotę 1 mld PLN! 

Podobnie jak w poprzednich edycjach, w ramach tego konkursu będzie można sfinansować badania przemysłowe i prace badawczo rozwojowe nad nowymi produktami/technologiami, które wpisują się w --> Krajowe Inteligentne Specjalizacje. Nowością jest to, że możliwe będzie również sfinansowanie z dotacji prac przed wdrożeniowych które są działaniami przygotowawczymi do wdrożenia wyników badań i umożliwiają doprowadzenie rozwiązania będącego przedmiotem projektu do etapu, kiedy będzie można je skomercjalizować. W szczególności takimi pracami mogą być np. opracowanie dokumentacji wdrożeniowej, usługi rzecznika patentowego, testy, certyfikacja, czy badania rynku i będzie można je sfinansować w zakresie 90% kosztów kwalifikowanych w ramach pomocy deminimis, a w przypadku usług doradczych w wysokości 50% kosztów kwalifikowanych. Należy jednak pamiętać, że wysokość prac przed wdrożeniowych nie może przekroczyć 20% całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu.


Podobnie jak w poprzednich edycjach konkursu 'Szybka ścieżka' poziom dofinansowania projektów przedstawia się następująco:
•    dla mikro i małych przedsiębiorstw do 80% w zakresie badań przemysłowych i do 60% w zakresie prac badawczo-rozwojowych
•    dla średnich przedsiębiorstw do 75% w zakresie badań przemysłowych i do 50% w zakresie prac badawczo-rozwojowych
 

Dużym ułatwieniem jest obniżony do 1 mln PLN minimalny próg kosztów kwalifikowanych, chociaż w porównaniu z konkursem szybkiej ścieżki z przed kilku miesięcy (patrz --> Uproszczony konkurs szybka ścieżka NCBR) dla niejednego mikro lub małego przedsiębiorstwa, próg 1 mln PLN może być wciąż wysoki i pomimo tego, że będzie posiadać dobre innowacyjne pomysły może nie zakwalifikować się do wzięcia udziału w konkursie.
Podwyższeniu uległ dotychczas obowiązujący próg procentowy podwykonawstwa w projekcie. W nowym konkursie wydatki związane z podwykonawstwem są dopuszczalne do 60% wartości kosztów kwalifikowanych badań przemysłowych i prac rozwojowych, natomiast w przypadku prac przed wdrożeniowych (pomoc de minims) limit wynosi 70% kosztów kwalifikowanych tych prac. Wprowadzono również ujednoliconą stawkę ryczałtu dla całego projektu (25%) na koszty pośrednie, a także zmniejszeniu uległa liczba kryteriów formalnych. 


Jeżeli zainteresował Cię ten konkurs to, wypełnij --> ANKIETĘ, a otrzymasz od nas informacje nt. możliwości wsparcia Twojej firmy.


poniedziałek, 21 sierpnia 2017

Bon na innowacje, dlaczego nie...

with No comments 


bony na innowacje

Od 8.06.2017 r trwa nabór do konkursu POIR 2.3.2 „Bon na innowacje”, który jest prowadzony przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) i  trwa do lutego 2018 r. Konkurs dotyczy małych i średnich przedsiębiorstw MŚP i dofinansowanie można uzyskać na realizację projektów obejmujących zakup od wykonawcy usługi polegającej na opracowaniu nowego lub znacząco ulepszonego wyrobu, usługi, technologii produkcji lub nowego projektu wzorniczego. Należy uwzględnić, że koszt zakupionych materiałów przez Wnioskodawcę nie może przekroczyć 15% całkowitej kwoty wydatków kwalifikowanych projektu.

Jak działają popularne bony na innowacje?

Załóżmy, że firma ma pomysł na nowy produkt, którego nie ma na rynku, produkt którym zainteresuje klientów i poprawi swoją pozycję na rynku. Często się zdarza, że taka przykładowa firma nie posiada zasobów technicznych umożliwiających przeprowadzenie specjalistycznych prac badawczo-rozwojowych które doprowadzą do skonstruowania i przetestowania takiego produktu. W ramach działania POIR 2.3.2 firma może się zwrócić do jednostki naukowo-badawczej np. politechniki, bądź specjalistycznego instytutu ze zleceniem na skonstruowanie tego innowacyjnego produktu i na to działanie może otrzymać dofinansowanie w wysokości do 80% kosztów kwalifikowanych w zależności od statusu MŚP i tak:
•    mikro i małe przedsiębiorstwa mogą ubiegać się o dofinansowanie do 80% kosztów kwalifikowanych
•    w przypadki średnich przedsiębiorstw jest to 70% kosztów kwalifikowanych
Minimalna kwota wydatków kwalifikowanych w ramach projektu wynosi 60.000,00 PLN,  natomiast maksymalna kwota jest ograniczona do wysokości 400.000 PLN i z takiego zakresu inwestycji wynika fakt, że bony na innowacje cieszą się dużą popularnością niewielkich firm i dotyczą najczęściej pojedynczych innowacji produktowych. Alokacja przeznaczona na dofinansowanie w tej edycji działania POIR 2.3.2 wynosi 65.000.000,00 PLN. 

Bony na innowacje PARP są dobrą alternatywą popularnego konkursu --> Szybka ścieżka organizowanego na bieżąco przez NCBR w przypadku projektów innowacyjnych o niskich wartościach kosztów kwalifikowanych.


sobota, 29 lipca 2017

Pomoc DE MINIMIS

with No comments 
pomoc deminimis 2017

Pojęcie „de minimis” pochodzi z prawa rzymskiego i jest zgodne z zasadą „de minimis non curat lex” (prawo nie troszczy się o drobiazgi). W przełożeniu na terminologię dotacji unijnych oznacza takie wsparcie, które nie zakłóca konkurencji na rynku, ponieważ kwota dotacji jest relatywnie mała. Pomoc de minimis można przeznaczyć m. in. na inwestycje, usługi doradcze i szkoleniowe, udział w targach czy badanie środowiska . Może być udzielana także w formie umorzenia odsetek ZUS finansowaniu ryzyka inwestycji czy też zwolnień podatkowych.
Atrakcyjność pomocy de minimis polega na tym, że w ramach niektórych konkursów można otrzymać dotację na zasadach de minimis, co zazwyczaj (nie zawsze) oznacza wyższy poziom dofinansowania (np. refundacja 80% kosztów projektu niezależnie od województwa). 

Limity pomocy de minimis

Limit pomocy de minimis wynosi 200 tysięcy EUR i obowiązuje przez okres 3 lat. Jest to więc kwota na tyle niewielka, że nie stanowi zagrożenia konkurencji i nie narusza zasad wolnego rynku. Ponieważ okres obowiązywania pomocy de minimis wynosi 3 lata, oznacza to, że jeśli przedsiębiorca otrzymał już takie wsparcie w ciągu roku, w którym złożył wniosek, bądź w przeciągu 2 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku, musi on zsumować uzyskane kwoty i pomniejszyć tę wnioskowaną, aby nie przekroczyć limitu 200 tysięcy Euro. Dla firm z sektora drogowego transportu towarów maksymalna kwota dofinansowania ograniczona jest do 100 tysięcy Euro.

Zasady przyznawania pomocy de minimis

Szczególne zasady przyznawania pomocy de minimis obowiązują w przypadku spółek cywilnych. W sytuacji, kiedy o pomoc we własnym imieniu występuje wspólnik spółki cywilnej, należy doliczyć pomoc udzieloną spółce cywilnej, w której ten wspólnik ma udziały, proporcjonalnie do wielkości jego udziałów. Jeżeli natomiast o pomoc taką występuje spółka (wspólnicy w imieniu spółki), należy zsumować pomoc de minimis udzieloną spółce z całą pomocą udzieloną jej wspólnikom.
Również limit pomocy de minimis obowiązuje jedno przedsiębiorstwo, które obejmuje wszystkie jednostki gospodarcze, które są ze sobą powiązane.
Pomoc de minimis skierowana jest generalnie do większości sektorów gospodarki, oprócz:

  • projektów faworyzujących towary produkcji krajowej na niekorzyść towarów   importowanych,
  • działalności w sektorze drogowego transportu towarowego (zakup środków transportu),
  • działalności w sektorze węgla kamiennego,
  • przedsiębiorców znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej,
  • przedmiotów, na których ciąży obowiązek zwrotu pomocy wynikającej z   decyzji KE
  • podmiotów, które rozpoczęły projekt przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie.
  • podmiotów  działających w sektorze rybołówstwa i przedsiębiorstwa działające w zakresie produkcji podstawowej produktów rolnych.
Zasady obowiązywania pomocy de minimis do 2020 roku reguluje Rozporządzenie Komisji UE nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis.

W przypadku projektów badawczo-rozwojowych aby skorzystać z pomocy de minimis należy mieć na uwadze, że musi się on wpisywać w --> Krajowe Inteligentne Specjalizacje lub regionalne inteligentne specjalizacje określane w RPO każdego województwa.



wtorek, 4 lipca 2017

Czym są Krajowe Inteligentne Specjalizacje?

with No comments 

krajowe inteligentne specjalizacje ministerstwo rozwoju

 

Krajowe Inteligentne Specjalizacje - KIS

Jednym z priorytetów polityki rozwojowej Polski jest koncentracja tematyczna innowacji, czyli wspieranie rozwoju przedsięwzięć w dziedzinach, w których Polska ma szansę się specjalizować i tworzyć trwałą przewagę konkurencyjną. Temu właśnie mają służyć określone przez Ministerstwo Rozwoju Krajowe Inteligentne Specjalizacje (KIS). Krajowe Inteligentne Specjalizacje to jedno z najważniejszych pojęć w ramach nowej perspektywy finansowej na lata 2014–2020, każdy projekt ubiegający się o dotację z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój (np. popularny --> POIR 1.1.1 Szybka Ścieżka NCBR) musi wpisywać się przynajmniej w jedną inteligentną specjalizację jak poniżej:

ZDROWE SPOŁECZEŃSTWO

1. Technologie inżynierii medycznej, w tym biotechnologie medyczne;
2. Diagnostyka i terapia chorób cywilizacyjnych oraz w medycynie spersonalizowanej;
3. Wytwarzanie produktów leczniczych;

BIOGOSPODARKA ROLNO-SPOŻYWCZA, LEŚNO-DRZEWNA I ŚRODOWISKOWA

4. Innowacyjne technologie, procesy i produkty sektora rolno-spożywczego i leśno-drzewnego;
5. Zdrowa żywność (o wysokiej jakości i ekologiczności produkcji);
6. Biotechnologiczne procesy i produkty chemii specjalistycznej oraz inżynierii środowiska;

ZRÓWNOWAŻONA ENERGETYKA

7. Wysokosprawne, niskoemisyjne i zintegrowane układy wytwarzania, magazynowania, przesyłu i dystrybucji energii;
8. Inteligentne i energooszczędne budownictwo;
9. Rozwiązania transportowe przyjazne środowisku;

SUROWCE NATURALNE I GOSPODARKA ODPADAMI

10. Nowoczesne technologie pozyskiwania, przetwórstwa i wykorzystania surowców naturalnych oraz wytwarzanie ich substytutów;
11. Minimalizacja wytwarzania odpadów, w tym niezdatnych do przetworzenia oraz wykorzystanie materiałowe i energetyczne odpadów (recykling i inne metody odzysku);
12. Innowacyjne technologie przetwarzania i odzyskiwania wody oraz zmniejszające jej zużycie;

INNOWACYJNE TECHNOLOGIE I PROCESY PRZEMYSŁOWE (W UJĘCIU HORYZONTALNYM)

13. Wielofunkcyjne materiały i kompozyty o zaawansowanych właściwościach, w tym nanoprocesy i nanoprodukty;
14. Sensory (w tym biosensory) i inteligentne sieci sensorowe;
15. Inteligentne sieci i technologie geoinformacyjne;
16. Elektronika oparta na polimerach przewodzących;
17. Automatyzacja i robotyka procesów technologicznych;
18. Optoelektroniczne systemy i materiały;
19. Inteligentne technologie kreacyjne;
20. Innowacyjne technologie morskie w zakresie specjalistycznych jednostek pływających, konstrukcji morskich i przybrzeżnych oraz logistyki opartej o transport morski i śródlądowy.

Zgodnie z przyjętymi założeniami najwięcej mają skorzystać takie projekty ubiegające się o dofinansowanie, które z jednej strony wpisują się w zakres KIS, a z drugiej odznaczają się wysokim potencjałem innowacyjnym.

Krajowe Inteligentne Specjalizacje są dokumentem otwartym, to znaczy nie ustanowionym raz na zawsze, a podlegającym ciągłej weryfikacji w celu uwzględniania zachodzących zmian społeczno-gospodarczych. Szczegółową listę KIS możesz pobrać --> TUTAJ, a jeżeli masz jakieś pytania, to skontaktuj się z nami.